شد ، پس بر هزار و پانصد غلام مشكين موى با وى صلح كرد [ 1 ] ، سپس به سوى تومان شاه رهسپار شد و پادشاه آنجا با وى صلح كرد [ 2 ] ، سپس به سرزمين زريكران در آمد و پادشاهش با وى صلح كرد [ 3 ] ، آنگاه رهسپار حمزين شد و با آنان جنگيد و بسيارى از ايشان را كشت و بيشتر آن سرزمين را فتح كرد [ 4 ] و خواربار را در شهر دربند فراهم ساخت و همان جا بماند . بشر بن صفوان [ 5 ] كلبى عامل مغرب بود و چون هشام روى كار آمد ، مالهاى بسيار و هديه هايى نزد وى فرستاد ، پس هشام او را بر سر كار حكومت افريقا بگذاشت و بود تا همانجا بمرد ، و هشام پس از مرگ بشر بن صفوان ، عبيدة بن عبد الرحمان قيسى [ 6 ] را والى افريقا قرار داد و بر سر كار بود تا مردم را به جنگ دريايى برد و غنيمتهاى بسيار بدست آورد و با مالهاى فراوان و بيست هزار بنده نزد هشام رفت و از كار مستعفى شد و هشام استعفاى وى را پذيرفت و بجاى او عقبة بن قدامه تجيبى را بر سر كار آورد و چندى نماند كه معزول شد و عبيد الله بن حبحاب [ 7 ] جاى او را گرفت و - غزوه هاى بسيارى رفت [ 8 ] [ . . . ] و كلثوم بن عياض كشته شد . [ 9 ] سپس حنظلة بن صفوان بن كلبى [ 10 ]

--> [ 1 ] ر . ك . فتوح البلدان ص 210 . [ 2 ] مروان با اهل تومان بر صد كنيز و پنجاه غلام پنج وجبى مشكين موى و ابرو و مژه و بيست هزار . . . ( فتوح ) . [ 3 ] ر . ك . فتوح ص 210 . [ 4 ] ر . ك . فتوح ص 210 . [ 5 ] بن طويل بن بشر بن حنظلة بن علقمة بن شرحبيل بن عزيز بن خالد كلبى ، از 17 رمضان سال 101 تا سال 102 والى مصر ، و از سال 102 تا سال 110 والى افريقا بود . ر . ك . معجم الانساب ص 38 ، 99 . [ 6 ] عبيدة بن عبد الرحمان ( بن ابى الاغر ) سلمى از ربيع الاول سال 110 تا ربيع الثانى سال 116 والى افريقا بود . ر . ك . معجم الانساب ص 99 . [ 7 ] موصلى از ربيع الثانى سال 116 يا هم سال 117 تا رمضان سال 123 والى افريقا بود . ر . ك . معجم الانساب ص 99 و كامل التواريخ ج 4 ص 219 ، 222 [ 8 ] ل ، پ : و بربرها شورش كردند و چون كارش به سستى كشيد هشام ، كلثوم بن عياض را با لشكرى عظيم به افريقا فرستاد و بربريان با وى روبرو شدند . ر . ك . كامل التواريخ ج 4 ص 223 . [ 9 ] از رمضان يا جمادى سال 123 تا ربيع الثانى سال 124 والى افريقا بود . ر . ك . معجم الانساب ص 99 . [ 10 ] برادر بشر بن صفوان از شوال سال 102 تا 11 شوال 105 و بار ديگر از 5 محرم سال 119 تا 13 شعبان 214 والى مصر ، و از ربيع الثانى سال 124 تا سال 127 والى افريقا بود .